กลุ่มต้นกล้าเพื่อการอนุรักษ์คลองอู่ตะเภา

กลุ่มต้นกล้าเพื่อการอนุรักษ์คลองอู่ตะเภา

การก่อตัวของกลุ่มเยาวชน เริ่มจากปี 2547 โครงการปฎิบัติการชุมชนและเมืองน่าอยู่ สนับสนุนงบประมาณ ทำโครงการจัดการสภาพแวดล้อมเมืองหาดใหญ่ มีการรื้อฟื้นเครือข่ายโรงเรียนรักษ์คลองอู่ตะเภาในอดีต มาจำนวน 18 โรง ตลอดสายน้ำ เพื่อมาร่วมกันสัมมนาจัดทำหลักสูตรสาระท้องถิ่น : รักษ์คลองอู่ตะเภา ที่เป็นหลักสูตรของเครือข่ายโรงเรียนรักษ์คลองอู่ตะเภา ในช่วง มิถุนายน 2547 ผลจากการสัมมนาครั้งนั้นเกิดการฟื้นฟูเครือข่ายขึ้นอีกครั้ง

ต่อมา สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาคที่ 16 สนับสนุนชุดอุปกรณ์ตรวจวัดคุณภาพน้ำให้กับเครือข่ายครู ในโครงการ "หนึ่งตำบลหนึ่งสายน้ำเพื่อการอนุรักษ์" ช่วงสิงหาคม 2547 งานนี้นับเป็นครั้งแรกที่หน่วยงานภาครัฐ ทางด้านสิ่งแวดล้อมที่ลงมาร่วมทำงานกับภาคประชาชน โดยใช้กระบวนการนักสืบสายน้ำ

จำนวนเครือข่ายที่เกิดขึ้นในครั้งนี้จะประกอบด้วยหลายหน่วยงาน ได้แก่ โรงเรียนต่างๆ ในเขตอำเภอสะเดา และหน่วยงานท้องถิ่นในเขตอำเภอสะเดา รวมแล้วมีทั้งหมด 20 เครือข่าย ผลที่ตามมา ก็คือ ได้มีการรวบรวมคุณภาพน้ำ จากการตรวจวัดของเครือข่ายเดือนละครั้ง เพื่อนำส่งฝ่ายประมวลผลข้อมูลคุณภาพน้ำ ที่สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาคที่ 16

สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดสงขลา ก็เป็นอีกหน่วยงานของภาครัฐที่ต้องการลงมาทำงาน กับภาคประชาชนในโครงการพัฒนา และขยายเครือข่ายอาสาสมัคร ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมหมู่บ้านและเมือง (ทสม.) จังหวัดสงขลา ซึ่งได้ลงไปดำเนินการในแต่ละลุ่มน้ำ เนื่องด้วยทีมงานเครือข่ายโรงเรียนรักษ์คลองอู่ตะเภา กำลังร้อยรัดเครือข่ายอยู่แล้ว จึงได้มีโอกาสนำเครือข่ายรักษ์คลองไปร่วมเครือข่าย ทสม.ที่อยู่ในลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภา ส่งผลทำให้เครือข่ายสามส่วนจากทั้ง 3 ที่กล่าวมาเริ่มเข้ามาทำงานร่วมกัน

เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพจังหวัดสงขลา ภายใต้การสนับสนุนจาก สำนักกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สนับสนุนให้ทีมเยาวชนในจังหวัดสงขลา ได้มีโอกาสพัฒนาโครงการร่วมกันกับ กลุ่มคนทำงานของจังหวัด ในด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมสู่สุขภาวะ มาทำโครงการสานสายใยเพื่อสุขภาพ ซึ่งเป็นโครงการที่ผสมผสานกระบวนการ จัดการสิ่งแวดล้อมทั้งในและนอกโรงเรียน ให้ออกไปสู่ชุมชนโดยทำกระบวนการร่วมกัน กับกลุ่มชุมชนที่อยู่ในละแวกใกล้เคียง มีกลุ่มงาน 3 กลุ่มที่มาทำงานร่วมกัน ได้แก่ 1) การจัดการสิ่งแวดล้อมภายในโรงเรียน (งานบูรณาการภูมิปัญญาสู่สุขภาวะ) การจัดการสิ่งแวดล้อมภายนอกโรงเรียน (งานบูรณาการภูมิปัญญารักษาท้องถิ่น:เกษตรพอเพียง) 2) อาหารปลอดภัยประสานเกษตรไร้สารพิษในโรงเรียน 3) การออกกำลังกายเชิงอนุรักษ์

ตั้งแต่ปลายปี 2549 ในปีนี้เยาวชนกลุ่มหนึ่งจากโซนกลางน้ำของคลองอู่ตะเภา เริ่มก่อตั้งโดยใช้ชื่อ "กลุ่มต้นกล้าเพื่อการอนุรักษ์คลองอู่ตะเภา" ทั้งนี้ด้วยได้รับแนวคิดจากนักสืบสายน้ำรุ่นพี่ ของพะตงประธานคีรีวัฒน์ ที่ชอบใช้คำว่าต้นกล้าแห่งการอนุรักษ์คลองอู่ตะเภา จึงทำให้นักเรียนรุ่นน้องต้องการสืบทอดเจตนารมณ์ สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดสงขลา สนับสนุนให้จัดค่ายเยาวชนสงขลารักษ์คลองอู่ตะเภา 3 ค่าย :- ค่ายต้นน้ำ , ค่ายกลางน้ำ , ค่ายปลายน้ำ ในช่วง 26-28 พฤษภาคม 2549เยาวชนที่มาร่วมค่ายเป็นเยาวชนจากโซนต่างๆ โซนละ 100 คน ย่อมแสดงให้เห็นพลังขับเคลื่อนจากทีมเยาวชนที่มีทุกระดับตั้งแต่ ประถมศึกษาถึงมัธยมศึกษา ผลที่ได้จากการทำกระบวนการของชาวค่ายทั้ง 3 ค่ายล้วนแล้วแต่อยากเห็นศักยภาพของชาวค่าย ที่จะมาทำงานร่วมกันในลักษณะอนุรักษ์และฟื้นฟูคลองอู่ตะเภา ตามศักยภาพของพื้นที่ที่ตนอาศัยอยู่ ในช่วง 12-13 สิงหาคม 2549 ได้รับการสนับสนุนจากงานวิจัยของเมืองน่าอยู่หาดใหญ่ ร่วมเสวนากับกลุ่มเยาวชนที่ผ่านค่ายไปแล้ว เพื่อต้องการให้เยาวชนมาแลกเปลี่ยน กระบวนการทำงานกันนั่นเอง

ช่วงเดือนกันยายน สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดสงขลา สนับสนุนให้จัดโครงการมหกรรมเยาวชนสงขลา รักษ์คลองอู่ตะเภา ณ สำนักงานสงเคราะห์กองทุนการทำสวนยาง ต.บ้านพรุ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา การสัมมนาครั้งนี้ทีมผู้ใหญ่ ต้องการฝึกประสบการณ์ ให้เยาวชนต้นกล้าเพื่อการอนุรักษ์คลองอู่ตะเภา ได้ร่วมวางแผน ร่วมคิด ร่วมดำเนินการ ในระหว่างการสัมมนา และร่วมประเมินผลของการสัมมนา ผลที่ได้พบว่า เยาวชนสามารถดำเนินงานได้ไม่ต่างจากผู้ใหญ่จัด และมองแล้วว่าโอกาสจะทำได้ดีกว่า เพราะเยาวชนมีจำนวนมากกว่า และความคิดก็หลากหลายกว่า

วัตถุประสงค์

• 1. ประสานให้เกิดเครือข่ายเยาวชนระดับลุ่มน้ำ
• 2. จัดค่ายเพื่อสร้างจิตสำนึกอนุรักษ์ ให้กับเด็กและเยาวชนในพื้นที่ลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภา

แนวทางดำเนินงาน

• 1. สนับสนุนกลุ่มเยาวชนที่มีความตื่นตัว ในพื้นที่ลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภา
• 2. ประสานโรงเรียนและครูแกนนำมาร่วมกิจกรรม
• 3. จัดทำค่ายเพื่อการอนุรักษ์